سخنرانی استاد نادر مشایخی در فستیوال تهران صدا موسیقی به مکانیک ذهنی/تفکری بریکولاژ در فرهنگ ایران اختصاص داشت. از نظر او فرایند بریکولاژ احتیاج به شناختی ضمیمه ای دارد و یک ایرانی این بخش ضمیمه .ای را از کودکی در مواجه با دنیای اطراف میآموزد. کودک ایرانی با «اتفاق» زندگی می کند که این موضوع خارج از نظم زندگی یک کودک اروپایی است

او ترجمه پرفورمنس به هنر اجرا را اساسا ترجمه نادرستی می داند. در پرفورمنس چیزی را از بافت اصلی که متعلق به آن است جدا می کنیم و برای شناخت و مشاهده، آن را در بافتی دیگر قرار می دهیم. میان کنش مخاطبان یکی از عوامل فرم دهنده ی پرفورمنس ها است. پرفورمنس و حتی میان کنش ها از دیر باز در سنتهای نمایشی/آیینی ایرانی وجود داشته اند و به تدریج سرهم بندی شده و تغییر ماهیت داده اند. به اعتقاد او، آینده نگری در اروپا از قواعد علت و معلولی تبعیت می کند، بنابراین تفکر غربی اساساً علّی نگر است. اما تفکر ایرانی در مقابل ذهنیت و آینده نگری اروپایی قرار دارد؛ طرز تفكری كه به آن بریكولاژ میگوییم. در واقع الگوی ازپیش تعیین شده ای در بریكولاژ نداریم، بلکه رخداد همزمان نقشه و اجراست. بریكولاژ در موسیقی، سرهمبندی عناصری است كه به نظر می رسد همگونیای با هم ندارند اما این موسیقی در بطن خود تابع نظمی است که الزاما علّی نیست، به عبارتی مبدا و مقصد هر لحظه در حال دگرگونیست. به عبارتی موزیسین درحالی که در حرکت ملودیک خود، آزاد عمل می کند، نباید از بافت و محدوده ی معین و تعریف شده خارج شود.

استاد مشایخی با اشاره به آراء لیوتار، فیلسوف پست مدرن فرانسوی افزود، به جای تبیین و مشخص کردن جزییات، کلیات از اهمیت بیشتری برخوردارند. حرکت ما از کل به جزء است. این دیدگاه از کل به جزء می نگرد، فانتزی و تخیل نیز از کل به جزء حرکت می کند. در واقع بریکولاژ ابزاریست که سیستم سلسله مراتب یک مکانیزم ذهنی را شکل میدهد که از کل به جزء می رسد. ایجاد رابطه عاطفی بین اجزا توسط بریكولاژ انجام میشود. به اعتقاد من، مهمترین مكانیزم تفكری-ذهنی انسان ایرانی، از نوع بریكولاژ است.

About the author
Maryam Dolatifard
Author: Maryam Dolatifard
Middle East Culture Editor
‏Dr Maryam Dolatifard, director of Society of Iranian Music Iconography (Iranian working group of association Répertoire International d’Iconographie Musicale). A musician- researcher, born in Iran, studied Philosophy of Art and Arts Research. Her research interests are primarily, Iconography of music and performing arts. She is currently focused on multidisciplinary studies in sociology and philosophy of music; discourse analysis of Iranian music based on Michael Foucault’s Methodology. her research findings were submitted in international conference papers. She has been working as oud player and vocalist with several Persian folk and traditional music bands and teaches courses in Art History, philosophy of Art and Islamic art studies, in Art and Architecture Faculty.
Other articles by this author