" چند شب عود "

   علی پژوهشگر

 

تالار رودکی ، درتاریخ 28-26 آذر ماه 96، میزبان دور سوم از کنسرتهای "چند شب" بود. سری اول و دوم کنسرتهای "چند شب" به تک نوازی سازهای تار و کمانچه اختصاص داشت. این برنامه توسط موسسه هنری فرهنگی نغمه حصار به مدیریت افشین معصومی و با همکاری تالار رودکی برگزار شد. زبان و اندیشه موسیقایی متفاوت  تک نوازان ساز عود یا بربط در این سه شب، علاوه بر اینکه بستر مناسبی را برای شنوندگان تخصصی این ساز فراهم آورد، نقش موثری در بازشناسی اهمیت این ساز باستانی در فرهنگ و ادبیات ایرانی داشت.

آقای علی پژوهشگر از نوازندگان توانمندی است که در کنسرت چند شب عود به تکنوازی پرداخت . او با تاکید براهمیت این رویداد فرهنگی اظهار کرد: یک اتفاق فرهنگی در مدت کوتاه به وقوع نمی‌پیوندد و به ثمر نمی‌نشیند، در زبان فارسی ضرب المثلی داریم که می‌گوید «یک دست صدا ندارد»؛ بدین معنی که باید با یاری همدیگر راه را هموار کنیم و به نتیجه مطلوب برسیم. این موضوع در مورد موسیقی ایران نیز صدق می کند. ایرانی‌ها سال‌ها پیش قصد کردند تا ساز باستانی خود را به فرهنگشان بازگردانند. از حدود صد سال پیش هنرستان موسیقی به صورت آکادمیک شروع به آموزش موسیقی در ایران نمود و استاد بزرگی چون روح الله خالقی، که خالق ماندگارترین سرود ملی ایران به نام «ای ایران» است، با عشقی که به ایران داشت، تصمیم گرفت بربط یا عود، ساز اصیل ایران، را به خانواده‌ی موسیقی و سازهای ایرانی بازگرداند. بنابراین انسان‌هایی عاشق دست به دست هم دادند، منصور نریمان کتاب‌هایی نوشت، شاگردانی را تربیت کرد و امروز حاصل آن زحمت‌ها این است که سازندگان بزرگ عود در ایران فعالیت می کنند، نوازندگان بی‌نظیری وجود دارند و رپرتوار گسترده‌ای از موسیقی ایرانی، از جمله ردیف موسیقی ایرانی برای عود تهیه شده و روز‌به‌ روزدر حال گسترش است.

از نظر آقای پژوهشگر، «چند شب عود» نماد و شاخصی از زحمت صد ساله‌ی انسان‌های عاشقی ا‌ست که می‌خواستند این ساز اصیل ایران را به کشور خود بازگردانند. ترجمه‌ی ردیف و رپرتوار بزرگ موسیقی ایران که در فهرست میراث معنوی (ناملموس) یونسکو به ثبت رسیده، نیزهدیه ای به موسیقیدانهای جهان است. و البته عودنوازان غیر ایرانی به واسطه آشنایی با این ترجمه می‌توانند از موسیقی ایرانی و جادوی ادبیات ایرانی نهفته در این موسیقی، بهره ببرند.

آقای پژوهشگر در مورد اجرای شب بیست وهفتم آذر ماه و تقدیم آن به مولانا افزود: اجرای من مصادف با وصال پادشاه عاشقی، حضرت مولانا با معشوق ازلی خود بود و من با الهام از این تقارن مبارک قطعاتی را بر مبنای داستان «پیر چنگی» از اشعار مثنوی معنوی اجرا کردم تا شنونده بتواند همراه با موسیقی، تصویری از شور و حال اشعار مولانا را در ذهن خود بازسازی کند. استقبال از این برنامه و حضور اساتید و شنوندگان ساز عود در سالن بسیار شادی ‌بخش و دلگرم ‌کننده بود. انتخاب سوژه، قصه ‌پردازی با ساز و سیر روایی قطعات به گونه‌ای بود که شنونده بتواند به خوبی با اجرا ارتباط برقرارکند و با قصه همراه ‌شود. بازخورد این اجرا را در اشک‌های جاری بر صورت مخاطبانم دیدم و آن‌ها که عشق را تجربه کرده‌اند، همراه با نوای عود اشک شوق ریختند.

 

مریم دولتی فرد

 

About the author
Maryam Dolatifard
Author: Maryam Dolatifard
Middle East Culture Editor
‏Dr Maryam Dolatifard, director of Society of Iranian Music Iconography (Iranian working group of association Répertoire International d’Iconographie Musicale). A musician- researcher, born in Iran, studied Philosophy of Art and Arts Research. Her research interests are primarily, Iconography of music and performing arts. She is currently focused on multidisciplinary studies in sociology and philosophy of music; discourse analysis of Iranian music based on Michael Foucault’s Methodology. her research findings were submitted in international conference papers. She has been working as oud player and vocalist with several Persian folk and traditional music bands and teaches courses in Art History, philosophy of Art and Islamic art studies, in Art and Architecture Faculty.
Other articles by this author