چند شب عود؛ گفتگویی با استاد حسین بهروزی نیا 

 

 

IMG 20180215 001931 528

   

 

عود یا بربط در ایران یاد آورنام اساتیدی چون عبدالوهاب شهیدی، منصور نریمان و حسین بهروزی نیا است. استاد حسین بهروزی نیا در نه سالگی با ساز تار وارد کنسرواتوار موسیقی تهران شد و در چهارده سالگی یادگیری ساز عود را به عنوان ساز دوم نزد استاد نریمان آغاز کرد و در هیجده سالگی از هنرستان موسیقی با مدرک تخصصی ساز عود یا بربط فارغ التحصیل شد. سپس در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران به تدریس پرداخت و در احیای بربط نوازی به شیوه ایرانی همت گمارد. او اکنون ازاعضای اصلی گروه دستان است و همکاری با ارکسترهای نام آور ایرانی و چند ملیتی را در کارنامه هنری خود دارد. به بهانه چند شب عود با استاد حسین بهروزی نیا گفتگو می کنیم.

  • روز اول کنسرتها با اجرای شما افتتاح شد و هرسه شب در سالن حضور داشتید، نظرتان درباره اهمیت این کنسرتها چیست؟

در روزگاری که منافع مادی کنسرتها، و جنبه تجاری موسیقی برای برنامه گزارها در درجه اول اهمیت قرار دارد، این حرکت فرهنگی که با مدیریت آقای افشین معصومی انجام شد بسیار ارزشمند و قابل تقدیر است. آرزوی من بود که شاهد چنین اتفاق خجسته ای باشم و در هر سه شب حضور داشتم. خوشحالم که شرایط اجرای نوازندگان عود با سبک ها و سلیقه های مختلف در این شبهای متوالی فراهم شد. امروز این ساز مخاطبان خود را پیدا کرده است، در صورتیکه در سالهایی که من یادگیری عود را شروع کردم، سازهایی نظیر تار و سنتور و کمانچه در سبکهای مختلفی نواخته می شدند اما صدای عود یا بربط بیشتر با نغمات عربی عجین بود و سبک و سیاق ایرانی در نوازندگی عود کمتر به گوش می رسید و البته تنها استاد نریمان این ساز را در هنرستان آموزش میدادند.

  • اجراهای سه شب عود را چطور ارزیابی می کنید؟

در عین حال که تکنیک یکایک نوازندگان در این سه شب، چشمگیر بود اما در اینکه به سبک نوینی در نوازندگی عود ایرانی رسیده باشیم تردید دارم. چرا که هنوز شیوه عربی نوازی در تعداد زیادی از اجراها شنیده می شد. درست است که ساز عود گستره جغرافیایی وسیعی از ایران، ترک ، عرب و حتی برخی نواحی اروپایی را پیموده است و در هر ناحیه ای شخصیت موسیقایی منحصر به فرد خود را پیدا کرده است اما از آنجا که سه شب عود در ایران و توسط نوازندگان ایرانی اجرا شد، توقع داشتم، نوازندگان برای اجرا در این سه شب، رپرتوار ایرانی انتخاب کنند. اما در بعضی از اجراها آشفتگی صوتی شنیده می شد، طوریکه تعدادی از قطعات عربی و ایرانی بدون توجه به پیوند و ارتباطشان پشت سرهم اجرا شدند که شاید تناسبی با هم نداشتند. یا اینکه ملودی های ایرانی با لحنی عربی نواخته شد که البته این سلیقه ای است اما مورد پسند من نیست.

صرف نظر از تفاوت در تکنیکهای نوازندگی که در مجموع از کیفیت متفاوتی برخوردار بودند، به نظر من بانوان نوازنده در این سه شب در حوزه موسیقی ایرانی درخشش بیشتری داشتند. به عبارتی طراحی، ایده پردازی، تکنیک و تفکر در اجرایشان به مراتب پر رنگ تربود.

  • در مورد آثارتان قبل از مهاجرت و پس از آن توضیحی بفرمایید.

اولین آلبوم من بربت نام داشت. این اثر تلاشی برای نواختن عود به شیوه ای ایرانی بود. در واقع این ساز در ایران سازی فراموش شده بود و آشنایی مردم ایران با صدای این ساز بیشتر به واسطه شنیدن نغمات عربی بود. به همین دلیل من تصمیم گرفتم در این عادت شنیداری تغییر ایجاد کنم.

در آلبوم کوهستان مجموعه ای از قطعات فولکلور با عود، دف و تمبک نواخته شد. در این آلبوم هدفم این بود که صدای عود را با نغمات فولکلور ایرانی به گوش دوستداران این ساز برسانم. این آلبوم به تایید شرکت سروش یکی از پر فروشترین آلبوم های سازی بی کلام بود و هنوز بعد از سی سال منتشر می شود. پس از استقبال از کوهستان، آلبوم یادستان که مجموعه ای تصانیف کلاسیک یرانی بود، با همان سازبندی تولید شد. کار دیگرم، سه نوازی عود، سه تار و تمبک است که به شکل بداهه نوازی اجرا شد.

در آلبوم وجد midnight sun)) و در قطعه آفتاب نیمه شب، برای اولین بار از یک ریتم شانزده ضربی در موسیقی ایرانی استفاده کردم. آلبوم از سنگ تا الماس (from stone to diamond) ، در سال 2009، در شهر نشویل آمریکا رتبه دوم جایزه Just plain folks را در رده بندی خاورمیانه به خود اختصاص داد.

در سرای تنهایی ((in the realm of solitude نام آلبوم دیگری است که براساس بداهه نوازی شکل گرفت اما با این تفاوت که اینبار بداهه نوازی عود روی آلبومی با تکنوازی ساز پرکاشن اثر آقای بهنام معصومی، که از پیش ضبط شده و به بازار آمده بود، انجام شد. در واقع در این کار عود خودش را با ریتمی متغیر و پیشاپیش ضبط شده، تطبیق داده است. بر خلاف روال معمول که پرکاشن ساز ملودیک را همراهی می کند، این بار عود صدای ساز کوبه ای را دنبال کرد و به صورت بداهه همزمان ریکورد شد.

آلبوم در آرامش آخرین آلبوم من، سه نوازی بربط، سنتور و نی است که به زودی منتشر خواهد شد. فضاسازی در این کار به گونه ایست که سعی کردیم تا حد ممکن از تکنیک های نمایشی و مضرابهای فورته پرهیز کنیم و با کنترل نوانس ها، محتوای موسیقایی آرام بخشی را برای شنونده فراهم کنیم.

  • از اینکه در این گفتگو با’Fresh pulp magazine’ همراه بودید، از شما سپاسگزاریم.

مریم دولتی فرد

 

 

 

About the author
Maryam Dolatifard
Author: Maryam Dolatifard
Middle East Culture Editor
‏Dr Maryam Dolatifard, director of Society of Iranian Music Iconography (Iranian working group of association Répertoire International d’Iconographie Musicale). A musician- researcher, born in Iran, studied Philosophy of Art and Arts Research. Her research interests are primarily, Iconography of music and performing arts. She is currently focused on multidisciplinary studies in sociology and philosophy of music; discourse analysis of Iranian music based on Michael Foucault’s Methodology. her research findings were submitted in international conference papers. She has been working as oud player and vocalist with several Persian folk and traditional music bands and teaches courses in Art History, philosophy of Art and Islamic art studies, in Art and Architecture Faculty.
Other articles by this author